دکتر حسين عمادی پيشکسوت اکوآريوم در ايران
ساعت ٥:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٢/٢٩  

با درود

آقای دکتر حسين عمادی از پيشکسوتان شيلات ايران ( نخستين دکترای شيلات ايران) و از افراد پيشکسوت آکوآريوم و آبزی دان در ايران است .

روزنامه شرق به همت کاوه فيض الهی در تاريخ ۱۳ ارديبهشت ۱۳۸۵ گفتگويی به اين استاد فرزانه انجام داده است که خواندنش آموزنده است .

بخوانيد !

درباره دكتر حسين عمادى و انتشارات آبزيان
تنفس زير آب

 

                    آقای دکتر حسین عمادی پیشکسوت آکوآریوم

*

    اواخر دهه شصت در يك كتابفروشى كه كتاب هاى دست دوم مى فروخت با مجله اى در قطع كوچك و ۶۸ صفحه روبه رو شدم كه عنوان «آبزيان» را برخود داشت. از آن اتفاق هاى عجيب بود؛ شش جلد مجله «طبيعت، دانش و تكنولوژى» با موضوعى نه چندان عمومى و فراگير و آن هم مربوط به سال هاى ۶۳ و ۶۴ . در شماره ششم تهديدى از قطع انتشار به چشم نمى خورد. مطالب مجله فوق العاده جذاب و بى نظير بودند: ماهى طلايى، دزدان دريايى، ماژلان، وايكينگ ها و قايق هاى اژدهاسر، نهنگ هاى قاتل، غواصى، ميگوى آب شيرين، ماهى سفيد، سوف، تون و... با دوازده صفحه گلاسه رنگى. ظاهراً قرار نبود چيزى ادامه داشته باشد تا آنكه در خرداد ۱۳۷۰ بار ديگر مجله آبزيان اين بار در قطع بزرگ و حاشيه سياه اما همان لوگوى سابق روى دكه هاى مطبوعاتى ظاهر شد.
    صاحب امتياز، مديرمسئول و سردبير مجله آقای دكتر حسين عمادى در نخستين شماره مجله در بهمن ماه سال ۱۳۶۳ در سرمقاله مى نويسد: «پانزده سال پيش وقتى در كتابخانه عظيم دانشگاهى كه در آن درس مى خواندم دنبال مطلبى مى گشتم، در كمال تعجب به مجله اى علمى در زمينه ماهى و آبزيان برخورد كردم كه ۴۰ سال از عمر آن مى گذشت و هرماهه در هندوستان چاپ مى شد. در آن موقع مجله را كه امروز ۵۵ساله است [و اكنون ۷۷ساله] ورق زدم و تاسف خوردم كه چرا ما كه بيش از ۲۵۰۰ كيلومتر مرز آبى داريم و اين همه امكانات، هرگز به فكر انتشار مجله اى در زمينه آبزيان نيفتاده ايم.» هدف مجله از همان ابتدا آن بود كه مطالب علمى ساده و درخور استفاده عموم عرضه شود و هر چيزى كه به نوعى ارتباط با آب و آبزيان مى يابد را پوشش دهد.
    دكتر عمادى در شماره هفتم دليل نزديك به شش سال غيبت آبزيان را هزينه هاى زياد و عدم اعتماد به آينده عنوان و اظهار اميدوارى مى كند كه با كمك شيلات اين دفعه انتشار مجله متوقف نشود. در دهه ۱۳۷۰ مجله آبزيان در ميان مخاطبان خود طرفداران بسيارى داشت و بسيارى از مطالب آن هنوز در تحقيقات كلاسى دانشجويان مورد استفاده قرار مى گيرد. اما متاسفانه چند سال پيش مجله پس از هشتاد و چند شماره دوباره متوقف شد.
بار سوم هم كاملاً به طور اتفاقى در كتابفروشى سپهر در خيابان انقلاب با كتابى تحت عنوان «شگفتى هاى جهان آبزيان» روبه رو شدم در سيصد صفحه و با قيمت سه هزار تومان نوشته دكتر حسين عمادى. عجيب ترين چيز در مورد كتاب آن بود كه توسط انتشارات آبزيان به چاپ رسيده است. انتشار كتاب بهانه اى شد براى گفت وگو با ايشان كه در دفتر انتشارات آبزيان در خيابان خواجه عبدالله انصارى تهران صورت گرفت.
 آقای  حسين عمادى در سال ۱۳۲۲ در بروجرد به دنيا آمد. نخستين كتابش را در هفده سالگى و در دوره دبيرستان نوشته است با عنوان «تاثير تربيت خانواده» كه در سال ۱۳۳۹ توسط مطبوعاتى عطايى به چاپ رسيد. با خنده مى گويد كه هيچ ربطى به شيلات و آبزيان ندارد و ابتدا بيشتر به روانشناسى علاقه مند بوده است. در سال ۱۳۴۴ از دانشگاه تهران ليسانس زيست شناسى گرفت، به سربازى رفت و در تحقيقات شيلات شمال در بندرانزلى مشغول به كار شد. «در آن  زمان تعداد پرسنل علمى شيلات در مجموع به تعداد انگشتان يك دست نمى رسيد. غير از مهندس فرهاد فريدپاك كه ماهى شناس بودند يك نفر شيمى خوانده بود و ديگرى دكتراى دامپزشكى داشت.»
آقای دكتر حسين عمادى نخستين دكتر شيلات در ايران است. وى پس از هفت سال تحصيل در سال ۱۳۵۴ از دانشگاه ايالتى اورگون دكتراى «شيلات و حيات وحش» گرفت. اما كارهايش اختصاص به موضوع شيلات دارد. عنوان تز عمادى در دوره فوق ليسانس «ناهنجارى هاى زرده در ماهى آزاد اقيانوس آرام» و در دوره دكترا «اثرات محيط زيست روى رشد و نمو و مرگ و مير خرچنگ دراز آب شيرين» است.
آقای دكتر عمادى روش جديدى در عمل آورى خاويار با كمك براكس و اسيد بوريك ابداع كرده و در مورد وضعيت ماهى سفيد درياى خزر مقاله مشهورى دارد كه توسط آكادمى علوم شوروى به روسى و سپس توسط شيلات آمريكا به انگليسى ترجمه شده است. وى پس از بازگشت چند ماهى قائم مقام سازمان تحقيقات شيلات ايران بود و سپس به رياست سازمان تحقيقات منسوب شد. مى گويد «مسئوليت  كلى آب هاى درياى خزر تمامى رودخانه هاى شمال، آب بندان ها و آب هاى داخلى كشور از نظر بررسى با ما بود. در چند سال اول تعدادى از منابع از نظر امكان پرورش ماهيان آب شيرين بررسى و چندين پروژه از جمله پرورش ماهى در استان هايى مانند خوزستان و سيستان و بلوچستان ارائه شد.»
    پس از اجراى طرح هاى عمرانى شيلات شمال به رياست بخش هاى تحقيقات و تكثير و پرورش منسوب شد كه در آن زمان درهم ادغام شده بودند. پس از انقلاب به تهران آمد و از طرف دكتر ايزدى وزير وقت كشاورزى مديرعاملى شيلات به وى پيشنهاد شد.
«به دليل مشكلاتى كه بود نپذيرفتم اما عضو هيات مديره شدم. پس از آن نيز به عنوان معاون توليد و بهره بردارى مشغول به كار شدم.» در سال ۱۳۷۶ دانشكده علوم و فنون دريايى دانشگاه آزاد واحد تهران شمال براى تاسيس نيازمند چند هيات علمى تمام وقت بود. دكتر عمادى پس از ۳۳ سال كار در شيلات بازنشسته شد و به آنجا پيوست. اين در حالى است كه وى از سال ۱۳۵۵ به كار تدريس اشتغال دارد و تاكنون در دانشگاه هاى تهران، شهيد چمران اهواز، تربيت مدرس، آزاد لاهيجان و كيش تدريس كرده و هم اكنون عضو تمام وقت دانشگاه آزاد واحد تهران شمال است.
دكتر عمادى از ابتدا نسبت به انتشار كتاب هاى مورد نياز اهتمام ويژه اى داشته و هرگز كار ترجمه، تاليف و نشر را رها نكرده است. مى گويد: «در سطح كشور پتانسيل خوبى براى پرورش آبزيان وجود داشت اما اطلاعات لازم در دست نبود. كتاب «راهنماى كشت توام انواع ماهى كپورچينى» در سال ۵۸ انتشار يافت و به سرعت به چاپ چندم رسيد. كتاب «تكثير و پرورش ماهى قزل آلا و آزاد» پس از آن ترجمه شد و اكنون به چاپ هفتم رسيده است. قزل آلا اكنون پرطرفدارترين ماهى پرورشى در ايران است اما «در آن زمان فقط دو كارگاه يكى در جاجرود و ديگرى در ماهى سراى كرج وجود داشت كه در مجموع سالى ۲۰۰ تا ۲۵۰ تن توليد مى كرد اما هيچ كتابى در اين زمينه نبود.»
با تعطيل شدن دانشگاه توجه دكتر عمادى به آكوآريوم و تكثير و پرورش ماهيان زينتى جلب شد. وى در اين زمينه كتاب هاى «بيمارى هاى ماهيان آكواريومى و معالجه آنها در منزل»، «آكواريوم  ماهى هاى آب شيرين»، «طراحى و تزئين آكواريوم»، «راهنماى تشخيص نر و ماده در ماهى هاى آكواريومى» و «آكواريوم ماهى هاى دريايى» را به چاپ رساند. وى يكى از دلايل مصرف ناچيز آبزيان در ايران را عدم آشنايى با شيوه هاى صحيح طبخ و شناخت ماهى  سالم و تشخيص كيفيت آن مى داند. خانواده دكتر عمادى بيش از ۵۰ درصد از گوشت مصرفى خود را از آبزيان تامين مى كنند. وى در زمينه طبخ انواع ماهى و ميگو كتابى نفيس به چاپ رسانده و كتابى همراه تحت عنوان راهنماى خريد زير چاپ دارد كه با كمك پريسا قاسمى تهيه شده است.
آقای دكتر عمادى اكنون بيش از ده عنوان كتاب در حال آماده سازى براى چاپ دارد. ترديدى نيست كه نگرش ايرانيان ظرف دو دهه گذشته نسبت به آبزيان به كلى تغيير كرده است و گوشت  دريايى جاى واقعى اش را سر سفره هاى ما پيدا مى كند. نقش آقای دكتر عمادى در اين تغيير فرهنگ تا چه اندازه تاثير گذار بوده است؟ واقعاً يك نفر به تنهايى چقدر مى تواند فرهنگ ساز باشد؟ آنچه واضح است اينكه آقای دکتر حسين عمادى زير آب جايگاهى اختصاصى براى تنفس خويش و ديگران ساخته است.

از روزنامه شرق و کاوه فيض الهی سپاس گزارم .

آخرين کتاب چاپ شده اين استاد گرانمايه فرهنگ واژه ها و اصطلاحات علمی است .

بدرود


 

کلمات کلیدی: