ماهی قرمز یا نیلوفر آبی ؟
ساعت ۱٢:٤٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۱٢/٢٦  

ماهی قرمز عید و فرصتی که هر ساله از دست  می رود

 

هر سال در آستانه قدیمی ترین جشن نو شدن سال در تاریخ نوع بشر ، کشمکشی بر سر استفاده از ماهی حوض یا گلد فیش در سفره نوروز آغاز می شود . چه بسیار مقالات علمی و دقیق و مبتنی بر شواهدی در مورد انتقال انگلها و عوامل بیماریزا همچون سالمونلا از این ماهی به انسان گفته شده . چه بسیار مطالب صحیح علمی در مورد ایست قلبی یا سکته ناقص ماهی های سرخ در اثر شوک وارده از تعویض آب آنها به میان آمده و داستانهایی از این قبیل که همه درست اند . اما در این نوشته قصد دارم تا از منظر دیگری به سوگ نامه ماهی حوض بنگرم ؛ شاید در سالهای دیگر در پیشواز نوروز نه کام ما تلخ شود و نه خواب ماهی طلایی آشفته گردد .

 


ماهی حوض یا نیلوفر آبی ؟

اکنون دیگر به یقین می دانیم که خاستگاه ماهی گلد فیش با نام علمی ( Carasius auratus ) کشور چین است و نه ایران ! پس این ماهی گونه ای بیگانه و غیر بومی در کشورمان به حساب می آید . از سوی دیگر جشن نوروز و سفره هفت سین ریشه در آداب زرتشتی دارد و تاریخی فرا تر از ٢٠ قرن که این زمان بسی دور تر از زمان هجوم ماهی گلد فیش به ایران است . با یک حساب ساده می توان فهمید که در زمانی که آکواریومهای مختلف و کپسولهای محتوی اکسیژن و وسایل انتقالی پر سرعت موجود نبوده ، استفاده از یک ماهی بیگانه و ترانزیت محال آن در نزدیک جشن سال نو نمی توانسته سنتی عاقلانه باشد . اما از سوی دیگر گل نیلوفر آبی به فراوانی در تالابهای کشور می روییده و گونه های بومی و حتی انحصاری داشته و دارد . دست کم حجاری هایی از زمان هخامنشیان موجود است که نشان می دهد از این گیاه در آراستگی ظاهر پادشاه ، و شاید حتی سیرت او ؛ استفاده می شده است . شاهدان این گفته دست کم داریوش اول و خشایارشاه می باشند که حتی در نقش آنها که بر سنگ کنده شده رسم پر زحمت نیلوفر از قلم نیفتاده است . این گل زیبا نماد زندگی و نامیرایی بوده و همچنین چون نیلوفر آبی از میان مردابها و لجنزار ها سر بر می آورده و گلهای سفید و زرد و صورتی خود را به نمایش می گذاشته ، سمبل پاکی روح و جسم هم بوده است . مگر نه اینکه از ماهی عید همین زندگی ( به علت زنده بودنش ) و پاکی ( به علت زندگی در آب ) را تمنا داریم ؟ پس چرا به این مهم روی نمی آوریم که هر ساله گل نیلوفر را در سر سفره حاضر نماییم ؟ دست کم هم به سنت راستین باستانی وفا کرده ایم ، هم جان ماهی چینی را خریده ایم و هم با پرورش و تولید نیلوفر اشتغال زایی و حفظ زی گونگی ملی خود را باعث شده ایم  و این گیاهی است که نمی تواند بیماری به انسان منتقل نماید و با تغییر چند درجه در آبش سکته نخواهد کرد .


     


از اینها که بگذریم ، شاید این نوشته کمی دیر نگاشته شده باشد و شما ماهی خود را خریده اید . پس هشداری زیست محیطی باید داد و آن این است که مبادا با گفتن یک عبارت ساده دلانه مانند " گناه دارد " و یا " بگذار آزاد باشد " ماهی خود را به پیکره های آبهای طبیعی کشور رها کنید ! که با این عمل پای سند نابودی تالابهای کشور را امضا میکنید . همچنین شنیده ام که گروهی از اندیشمندان پیشنهاد کرده اند به جای ماهی حوض از ماهی فایتر یا ماهی جنگجوی سیامی استفاده کنیم زیرا به راحتی در تنگ آبی قادر به زیستن است . باید با فروتنی بگویم این کار نیز چندان فایده ای ندارد زیرا نه به آداب کهن جشن نوروز و سفره رمزآلود آن کمک می کند و نه به حفظ محیط زیست یاری می رساند ، چون ماهی فایتر نیز از خانواده ای است که هیچ نماینده بومی در ایران ندارد و به بیان ساده چنین پیشنهادی ، جسارتا ؛ مصداق کامل " عذر بد تر از گناه " است .



 


کلمات کلیدی: goldfish ،گلد فیش ،farbod emami